فهرست مطالب
سوالات پیش از مطالعه:
- آیا میدانید میزان اوره خون شما چه چیزهایی را نشان میدهد؟
- چرا اسید اوریک خون ممکن است بالا برود؟
- آیا تغذیه شما میتواند در کاهش اسید اوریک مؤثر باشد؟
- آیا میدانید چگونه میتوانید کلیههای خود را سالم نگه دارید؟
اوره و اسید اوریک خون چیست؟
اوره یکی از مواد حاصل از سوخت و ساز پروتئینهای بدن است که در کبد تولید شده و از طریق کلیهها به طور کامل دفع میشود. این ماده در خون حل میشود و میزان آن به طور غیرمستقیم عملکرد کلیهها را نشان میدهد. اگر عملکرد کلیهها دچار اختلال شود، مقدار اوره خون ممکن است افزایش پیدا کند. در حقیقت، این ماده میتواند یک نمای کلی از وضعیت سلامت کلیهها باشد.
چرا اوره خون افزایش مییابد؟
مقدار مصرف پروتئینهای بدن، میزان مایعات مصرفی، یا عملکرد کلیهها همگی عواملی هستند که میتوانند باعث افزایش میزان اوره در خون شوند. اگر مقدار پروتئین در رژیم غذایی شما زیاد باشد (مثل خوردن گوشت قرمز زیاد)، یا دچار خونریزیهای داخلی شوید، میزان اوره شما بالا خواهد رفت. همچنین کم آبی بدن یا حتی کاهش طولانی مدت مصرف مایعات میتواند باعث افزایش اوره شود. حتی با افزایش سن، به دلیل کاهش عملکرد طبیعی کلیهها، اوره خون به طور طبیعی کمی افزایش مییابد.
مقدار طبیعی اوره خون چقدر است؟
برای بزرگسالان، مقدار طبیعی اوره خون در حدود ۴۵-۱۵ mg/dl است و برای کودکان، مقدار آن بین ۴۰-۱۰ mg/dl میباشد. بنابراین، آزمایش اوره خون میتواند نشاندهنده میزان آب بدن شما و تا حدی عملکرد کلیهها باشد. همچنین BUN یا میزان نیتروژن اوره خون نیز به صورت غیرمستقیم میزان اوره خون را نشان میدهد.
علل پایین بودن اوره خون
کاهش سطح اوره خون میتواند به دلایل مختلفی باشد:
- دریافت کم پروتئین (مثل در نتیجه سوء تغذیه)
- اختلال در تولید پروتئینها (بیماریهای کبدی)
- دریافت بیش از حد مایعات (هیدراتاسیون بیش از حد)
علل افزایش اوره خون
افزایش اوره خون معمولاً به دلایل زیر اتفاق میافتد:
- اختلالات کلیوی، مثل بیماریهای کلیوی، سنگهای کلیوی و عفونتهای گسترده
- از دست رفتن آب بدن، به ویژه در اثر کمآبی مفرط
- خونریزیهای گوارشی یا داخلی
- مصرف برخی داروها، از جمله آنتیبیوتیکهای آمینوگلیکوزیدی مانند جنتامایسین و امیکاسین
اسید اوریک خون و علل افزایش آن
اسید اوریک حاصل از سوخت و ساز مواد آلی به نام پورینها است. این ماده بیشتر توسط کلیهها دفع میشود، اما مقداری از آن از طریق روده دفع میگردد. افزایش اسید اوریک خون میتواند منجر به نقرس و تشکیل سنگهای کلیه اسید اوریکی شود.
علل افزایش اسید اوریک خون
- مصرف داروهای ادرارآور
- نوشیدنیهای الکلی
- ژنتیک و مسائل ارثی
- بیماریهایی مانند کمکاری تیروئید
- چاقی و لوسمی
- مصرف زیاد کافئین
کاهش اسید اوریک خون
کاهش اسید اوریک خون میتواند به دلایل زیر باشد:
- بیماریهای خاص مانند ویلسون و سندرم فانکلیس
- درمانهای خاص مثل پرتو درمانی
توصیههای غذایی برای کاهش اسید اوریک خون
اگر شما دچار افزایش اسید اوریک خون هستید، توصیههای غذایی مهمی وجود دارد:
- کاهش مصرف پروتئین، به ویژه گوشت قرمز و جگر
- مصرف کمتر مواد غذایی حاوی پورین مانند اسفناج، گل کلم، مارچوبه، و حبوبات
- آب زیاد مصرف کنید و از مصرف غذاهای چرب بپرهیزید
- برای کاهش وزن، از رژیمهای تدریجی استفاده کنید زیرا کاهش وزن سریع ممکن است باعث افزایش اسید اوریک شود.
نتیجهگیری
اوره و اسید اوریک خون دو عامل مهم هستند که نشاندهنده وضعیت عملکرد کلیهها و میزان سلامت کلی بدن هستند. با شناخت عوامل موثر در افزایش و کاهش این مواد، میتوان از مشکلات کلیوی و بیماریهای ناشی از آنها پیشگیری کرد. به همین دلیل، رعایت رژیم غذایی مناسب و مصرف مایعات کافی اهمیت بسیاری دارد.