مسهل ها و ملین ها بر مبنای طب سنتی

منضج، مسهل و ملین‌ها: راهکار طبیعی برای تسهیل دفع و سلامت گوارش 🌿💧

منضج چیست و چه کاربردی دارد؟

منضج دارویی است برای پختن و آماده کردن خلط‌ها جهت دفع آن‌ها با کمک داروهای ملین یا مسهل. به زبان ساده‌تر، منضج هر چیزی است که خلط غالب را آماده دفع کند.

عمل نضج یعنی قوام آوردن اخلاط:

• خلط غلیظ (مانند بلغم و سودا) را رقیق می‌کند.

• خلط رقیق (مانند صفرا و بلغم آبی) را غلیظ‌تر می‌سازد تا مناسب دفع توسط ملین یا مسهل شود.

زمان لازم برای نضج خلط‌ها:

• صفرا: ۳ روز

• بلغم: ۹ روز

• سودا: ۱۵ روز

مثال ساده:
اگر قابلمه غذا سوخته باشد، فقط با کمی آب و گذشت زمان، سوختگی‌ها راحت‌تر پاک می‌شوند. منضج در بدن نیز اخلاط رسوب شده را آماده دفع می‌کند.

انواع منضج‌ها و گیاهان مرتبط 🌸

منضج صفرا

کاسنی، گل نیلوفر، آلوچه خشکه، ریشه شیرین بیان، گل ختمی، گل بنفشه، عناب، به دانه، تخم کشوث، گل حلوا، اسپرزه، شربت نارنج، شربت به، شربت توت سیاه

منضج بلغم

پر سیاوشان، مویز، انجیر، اسطخودوس، گل سرخ، تخم کتان، افتیمون، زنجبیل، تخم شنبلیله، رازیانه، دارچین، گل گاوزبان، شیرین بیان، زعفران، تخم کرفس

منضج سودا

بادرنجبویه، گاوزبان، سه‌پستان، بسفایج، قرنفل، ریشه کاسنی، ریشه بادیان، شاهتره، ریشه شیرین بیان، انجیر، کشمش، اسطوخدوس، افتیمون، لعاب تخم مرو، زرشک، ریشه خطمی، شربت بنفشه

ملین‌ها: نرم‌کننده‌های روده 💧

ملین‌ها داروهایی هستند که مدفوع را نرم کرده و دفع را تسهیل می‌کنند.

انواع ملین:

• ملین‌های قندی: شکر تیغال، بیدخشت، شیرخشت، گزانگبین، گز علفی، ترنجبین، شکر سرخ

• ملین‌های روغنی: کرچک، زیتون، بادام شیرین، نارگیل

• ملین‌های لعاب‌دار: پنیرک، ختمی، قدومه

مسهل‌ها: تخلیه قوی روده ⚡

مسهل‌ها از ملین‌ها قوی‌تر بوده و اخلاطی که توسط منضج آماده شده‌اند را به سرعت دفع می‌کنند.

نکات مهم:

• ممکن است با دل‌پیچه همراه باشد.

• دفع مسهل‌ها خون را از اطراف گوارش دور می‌کند.

• مصرف قبل از خواب یا در انسداد روده و IBS ممنوع است.

• مصرف مسهل‌ها در سر درد توصیه نمی‌شود.

گیاهان مسهل معروف

صبر زرد، سنا، فلوس، حنظل

مسهل برای سردمزاج‌ها

افتیمون + کمی عسل یا نمک کمتر

مسهل ایارج فیقرا (کتاب قانون)

مصطکی، دارچین، زعفران، اسارون، سنبل‌الطیب، حب‌بلسان، عودبلسان، سلیخه برابر

• ترکیب پودر شده + آب عسل یا دم کرده افتیمون، روزی ۲ بار هر بار ۱ قاشق مرباخوری

پرسش و پاسخ‌های عمومی

• مسهل‌ها و ملین‌ها چه تفاوتی دارند؟
  ملین‌ها نرم‌کننده ملایم، مسهل‌ها تخلیه سریع روده.

• آیا ملین‌ها برای کودکان بی‌خطرند؟
  تحت نظارت پزشک مفید هستند، اما استفاده طولانی‌مدت بدون تجویز ممکن است اختلالات گوارشی ایجاد کند.

• مسهل‌ها برای زنان باردار؟
  بهتر است فقط با تجویز پزشک مصرف شوند؛ بعضی گیاهان مانند سنبل‌الطیب یا خاکشیر ملایم‌تر و ایمن‌ترند.

• ملین‌های طبیعی در طب سنتی؟
  آلو بخارا، انجیر، گلابی، خرما

• چه گیاهانی برای سالمندان مفیدند؟
  خاکشیر، سنبل‌الطیب، گل گاوزبان – ملین‌های طبیعی با تحریک ملایم روده.

• مصرف مسهل‌ها در بارداری؟
  با احتیاط و با مشورت پزشک؛ گیاهان آرام‌تر مثل زنجبیل و تره تازه پیشنهاد می‌شوند.

• برای کودکان چه گیاهانی مفیدند؟
  گشنیز، گل‌گاوزبان، خاکشیر

• آیا مسهل‌ها برای درمان دائمی یبوست مناسبند؟
  خیر؛ استفاده طولانی‌مدت ممکن است وابستگی ایجاد کند. بهتر است از غذاهای فیبردار، آب کافی و گیاهان ملین استفاده شود.